Publications

Caritas Cahier nr 11 - Oktober 2011

Naar aanleiding van het Europees Jaar van het vrijwilligerswerk nam Caritas Vlaanderen en Caritas en Belgique Francophone et Germanophone het initiatief voor een cahier over de waarde van vrijwilligerswerk voor Caritas. Dit cahier zet het vrijwilligerswerk in de spotlight, verduidelijkt onze Caritas-visie en geeft vrijwilligers het woord.

Het is geen exhaustief studiedocument, maar een cahier over de waarde van vrijwilligerswerk, waarmee we onze waardering willen tonen voor de inzet van alle vrijwilligers. Het cahier heeft het over vrijwilligerswerk in alle werkvelden van Caritas en spreekt voor Caritas in België. Daarom werd samengewerkt met Zorgnet Vlaanderen, het Vlaams Welzijnsverbond, Present, la Fédération des Institutions hospitalières, Volon’R en Caritas International.

Het cahier vertrekt van de brede waarde van vrijwilligerswerk voor de samenleving, om daarna te komen tot de waarde voor Caritas specifiek, vanuit de identiteit van Caritas. Een volgend hoofdstuk biedt zicht op organisaties die vrijwilligers(werk) omkaderen: de kwaliteit van vrijwilligerswerk is voor Caritas immers zeer belangrijk. Verschillende organisaties bouwden een jarenlange ervaring op in het omkaderen en ondersteunen van vrijwilligers.

De vrijwilligers komen uitgebreid aan bod in de praktijkvoorbeelden: concrete verhalen en getuigenissen van grote inzet en warme solidariteit. Een laatste hoofdstuk verzamelt enkele bezorgdheden en aanbevelingen die het vrijwilligerswerk moeten vrijwaren en versterken. De kostprijs bedraagt 8 euro, inclusief verzendingskosten.

Armoede herkennen in onze samenleving vandaag. Een analytische benadering

Op 21 januari 2010 ging het Europees Jaar van de Bestrijding van Armoede en Sociale Uitsluiting van start.

Volgens recente cijfers (Eurostat) leeft ongeveer 17% (ongeveer 80 miljoen mensen) van de Europeanen onder de armoedegrens.  Een uitdaging voor de Europese beleidsmakers.

Caritas Europa wil actief meewerken aan EY 2010 en lanceerde de campagne ‘Zero Poverty – Act Now’. De campagne loopt parallel in de 44 in Caritas Europa vertegenwoordigde landen; van Portugal tot Oekraïne, van Finland tot Malta.

‘Zerro Poverty – Act Now’ wil oproepen tot een daadwerkelijk engagement voor mensen in nood, en appelleert regeringen en politieke verantwoordelijken. Armoede treft één op zes mensen, en één op vier ouderen, en dat is iets dat ons allen aanbelangt. Wij dragen, als samenleving, de verantwoordelijkheid om actie te ondernemen - omdat armoede een schande is. Daarom gaan de Caritas-organisaties voluit voor Zero Poverty – de uitbanning van de armoede moet het uiteindelijke doel zijn.

Ter gelegenheid van de lancering van de campagne ‘Zero Poverty – Act Now’ werd het nieuwe armoederapport van Caritas Europa voorgesteld. Het rapport brengt de oorzaken van armoede en sociale uitsluiting in kaart en reikt een aantal aanbevelingen aan om armoede aan te pakken. Caritas Vlaanderen biedt de analytische benadering van het armoederapport, vertaald naar het Nederlands, aan als tiende uitgave in de reeks Caritas Cahiers.

Over de christelijke inspiratie van zorgvoorzieningen

Dit cahier is ontstaan uit de vraag welke rol de christelijke inspiratie kan betekenen voor de maatschappelijke taak die zorgvoorzieningen vandaag op zich nemen. De identiteitsvraag duikt op in het licht van de interne organisatie van de voorziening. Hoe kan de christelijke inspiratie gestalte krijgen in de concrete zorg praktijk en in het personeelsbeleid?

Identiteit wordt in dit cahier gezien als een belofte, als een aangegaan engagement (in casu de belofte van goede zorg). Die belofte die gekleurd wordt door de christelijke inspiratie, vervat in het visioen van de christelijke caritas, moet vervolgens ook vertaald worden en handen en voeten krijgen in de dagelijkse zorgpraktijk. Het cahier biedt een aantal elementen aan om het nadenken hierrond te voeden.

Aanbevelingen voor christelijk geïnspireerde voorzieningen in zorg en solidariteit

 

Met dit cahier willen we het reflectieproces ondersteunen dat in veel voorzieningen op gang is gekomen rond de eigen opdracht en rond de maatschappelijke rol die men als voorziening wil spelen. In welke mate schakelt de voorziening zich in de gangbare discussie rond maatschappelijk (en ecologisch) verantwoord ondernemen, rond diversiteit, rond participatie, rond samenwerking in een pluralistisch kader ? Wat is dan uiteindelijk de meerwaarde van een christelijke voorziening? Voorzieningen zijn met deze vragen bezig en zoeken voortdurend naar het optimaliseren van de relatie tussen hun doelstellingen en hun werking.

Met dit Caritas Cahier willen we een bescheiden handreiking bieden bij het thematiseren en systematiseren van deze vragen. Het gaat om een aanzet tot discussie, waarvan we hopen dat het stof mag bieden voor herhaalde en diepgravende reflectie op Raden van Bestuur en in Algemene Vergaderingen. 

Voorzieningen als actoren tegen sociale uitsluiting

Voorzieningen in de welzijns- en de gezondheidssector hebben als éérste opdracht om goede en kwalitatief hoogstaande zorg te verlenen. Maar ze vervullen deze opdracht niet in een maatschappelijk vacuüm, integendeel. Voorzieningen zijn geen ‘technische werkplaatsen’ voor zorg, maar hebben ook een bredere, eigen opdracht, namelijk bijdragen tot een bredere ontplooiing van ieders kansen en, meer in het algemeen, tot het bevorderen van sociale integratie en het bekampen van sociale uitsluiting.

De zorg die in de voorziening wordt geboden, is op die manier een specificatie van de brede zorg die de samenleving voor haar burgers, die wij allen voor elkaar moeten opnemen. Zorg en solidariteit zijn op die manier wezenlijk met elkaar verknoopt. Niet voor niets hebben we ze in de opdrachtverklaring van Caritas Vlaanderen ook in één adem genoemd.

Voorzieningen zijn vaak ook ‘vindplaatsen’ waar we in contact komen met armoede en sociale uitsluiting. Er bestaat immers een duidelijke samenhang tussen armoede en gezondheid. Arm maakt ziek, en ziek maakt vaak arm. Op die manier komt vaak een bijkomende last te liggen op de toch al broze schouders van bewoners en patiënten.

Met deze Caritas Cahier willen we vooral de focus richten op de rol die voorzieningen kunnen spelen in de strijd tegen armoede en sociale uitsluiting. We reiken daartoe niet alleen een aantal goede praktijkvoorbeelden aan, maar breken ook een lans voor het institutionaliseren van deze aandacht in elke voorziening, door het oprichten van aandachtscellen in (grotere) voorzieningen, dan wel door het aanduiden van aandachtspersonen (in kleinere voorzieningen).

Reflecties bij de opdrachtsverklaring van Caritas Vlaanderen.

Nummer 6 – Februari 2007

Dit Caritas Cahier brengt een inspirerende spanningsverhouding tot stand tussen de opdrachtsverklaring van Caritas Vlaanderen (goedgekeurd door de Raad van Bestuur in april 2002) en de eerste encycliek van Paus Benedictus XVI, ‘Deus Caritas est’ (Kerstmis 2005).
De verschillende paragrafen van de opdrachtsverklaring zijn een richtinggevend baken voor de dagelijkse werking van de diverse caritasgeledingen. Dit wordt geïllustreerd aan de hand van beschouwingen die in de loop van 2005-2006 verschenen in de Caritas Nieuwsbrief. De thema’s die aan bod komen, worden telkens ook belicht vanuit de encycliek, en dit levert verrassende perspectieven op. Ten slotte zijn in het cahier ook een aantal aanzetten voor gesprek opgenomen. Het noodzakelijke reflectieproces over opdracht en inspiratie wordt op die manier voortdurend levendig gehouden in de verschillende terreinen van de voorziening.

Caritas tussen inspiratie en bestuur. Teksten van de platformbijeenkomsten van Caritas Vlaanderen - februari 2007

 

In dit Caritas Cahier worden twee teksten samengebracht die voortvloeien uit twee lezingen die Caritas Vlaanderen organiseerde rond het thema spiritualiteit en leiderschap. De eerste bijdrage van de hand van prof. Johan Verstraeten, “Caritas in het spanningsveld tussen gelovig engagement en rechtvaardige structuren”, is een reflectietekst van de auteur die volgde op een voordracht op een van de platformbijeenkomsten van Caritas Vlaanderen. De tweede bijdrage, “De regel van Benedictus, een regel voor leidinggevenden?”, betreft een synthese van de voordracht van de Nederlandse prof. Wil Derkse, die hij hield voor de Algemene Vergadering van Caritas Vlaanderen. Beide teksten verschillen op die manier zowel van benadering als van redactie, en zijn daardoor ook aanvullend. Ze reiken hulpmiddelen aan om mee naar de realiteit en de opdrachten van het management is onze voorzieningen te kijken.

Zorg na het overlijden. Verslagbundel naar aanleiding van de oktoberdagen van Caritas Vlaanderen - 25 oktober 2005

De oktoberdagen van 2005 stonden in het teken van de zorg na het overlijden. In dit Cahier vindt u de voornaamste bijdragen van dit symposium.

Het accent ligt vooral op de goede zorg die geboden wordt in christelijke zorginstellingen in Vlaanderen. Daarbij staat de continuïteitvan de zorg voor en na de dood centraal. Ook de samenwerking tussen de zorgvoorziening en de begrafenisondernemer komt aan bod.

J. Bleyen (historicus) geeft een recente geschiedenis van de dood, en benadrukt vooral de rijke diversiteit van de hedendaagse omgang met sterven en dood. A. Polspoel (docent en auteur) schetst vanuit psychotherapeutisch perspectief hoe hulpverleners nabij kunnen zijn in het proces van afscheid nemen en rouwen. K. Depoortere (Vicaris en hoogleraar) houdt vanuit pastoraaltheologische invalshoek een pleidooi voor de sterke inhoudelijke rituelen die het afscheidsproces kunnen begeleiden. Verder vindt u er ook nog een bijdrage van Mgr. R. Vangheluwe, een nota over ‘zorg na het overlijden’, en de verslagen van de workshops. Deze workshops belichtten praktische aspecten over de zorg na het overlijden.

Dit cahier vormt een handzame leidraad om in de voorziening te reflecteren over de menswaardige zorg na het sterven van de patiënt of bewoner. U vindt er tal van praktische aandachtspunten. Tegelijk is het een omvangrijke informatiebrochure over hoe de zorg na het overlijden georganiseerd wordt in christelijke verzorgingsinstellingen.

Gastauteur: Marc Desmet

Dit Cahier bevat twee grote delen. In het eerste deel wordt gefocust op de wet en de praktijk van euthanasie in Vlaanderen. In begrijpelijke taal, door middel van vraag en antwoord, krijgt de lezer een inleiding in de euthanasiekwestie. Heel wat onduidelijkheden en verkeerde interpretaties worden aangepakt en gecorrigeerd. Het tweede deel bevat elementen om op een christelijke manier na te denken over euthanasie. Het vertrekpunt is telkens een vaak gehoorde uitspraak over euthanasie. Aan de hand van deze uitspraken wordt een reflectieproces op gang gebracht. Het Cahier wil de lezer niet een bepaalde mening opdringen. Bedoeling is om vanuit christelijke inspiratie een aantal zaken mee te geven aan de lezer, om over na te denken. Aan de hand van deze twee delen kan de lezer een persoonlijk en goed geïnformeerd oordeel vormen over euthanasie.

In bijlage zijn ook de standpunten toegevoegd van Caritas Vlaanderen en haar verbonden enerzijds, en van de bisschoppen anderzijds. Bovendien werd een ‘levenstestament inzake medische behandeling’ toegevoegd. Dit is een uitneembaar document dat de patiënt kan invullen om zijn of haar wensen kenbaar te maken inzake het levenseinde. Op die manier worden waardige alternatieven geboden voor euthanasie (niet-behandelbeslissingen, comfortzorgen, pijncontrole, palliatieve sedatie,…). Het document is in drievoud opgenomen, en is bestemd voor de vertrouwenspersonen van de patiënt. Hoewel het document geen juridische waarde heeft, is het toch een belangrijke verklaring waar in de praktijk rekening mee kan gehouden worden.

Dit Cahier richt zich naar een heel breed publiek. Zowel patiënten, familieleden als hulpverleners vinden er heel wat informatie in om voor zichzelf een oordeel te vormen over euthanasie. Het Cahier wordt erg ruim verspreid (in de aangesloten voorzieningen, maar ook via parochies en andere kanalen).

Je bent werkzaam in de zorgverleningssector? In een algemeen ziekenhuis, bij mentaal-gehandicapte mensen, bij personen die met dementie te kampen hebben, of bij psychisch zieke mensen? Als verpleegkundige, arts, pastor of als sociaal assistent? Of je staat als vrijwilliger mensen bij die in hun leven met ziekte of sterven geconfronteerd worden?

In dergelijke situaties hebben mensen niet enkel vragen over het ziekteverloop, maar worstelen ze vaak met ultieme vragen, zingevingsvragen. Het is niet vanzelfsprekend om mensen op dit vlak bij te staan en hulp te bieden. In onze veelkleurige samenleving bestaat een grote diversiteit aan levensbeschouwingen en religieuze overtuigingen. Er is dus heel wat achtergrondkennis en inlevingsvermogen nodig om mensen bij te staan.

Om je hierbij van dienst te zijn vind je in deze brochure informatie over verschillende levensbeschouwingen en religies die in Vlaanderen aanwezig zijn.

Er wordt eerst wat achtergrondinformatie geboden over het ontstaan, de geschiedenis en de belangrijkste opvattingen van iedere religie. Hoe kijkt bijvoorbeeld een hindoegelovige naar de mens, welk mensbeeld schuilt achter zijn of haar levenswijze? Of welke motivatie is eigen aan christenen om de medemensen respectvol nabij te zijn? Waarom spreken joodse gelovigen de naam van God nooit uit? En is het boeddhisme nu een levensbeschouwing (zonder geloof in een god) of een religie? Op deze en andere vragen proberen we beknopt een antwoord te formuleren.

Daarna wordt meer aandacht besteed aan de visie op ziekte, lijden en dood. Het is als zorgverlener - in om het even welke sector – belangrijk om te weten hoe de zieke persoon zijn of haar ziekte beleeft, hoe hij of zij de toekomst tegemoet ziet en wat men verwacht van het sterven en wat daarna komt. Goede zorgverlening probeert immers om de mens in al zijn dimensies tegemoet te komen, en wanneer mensen geconfronteerd worden met lijden en dood steken vragen naar zingeving en geloof onvermijdelijk de kop op.

In deze brochure vind je geen volledig beeld van iedere religie. Een dergelijke beschrijving is haast onmogelijk, zeker in het bestek van een beknopte brochure. We hebben minder een weergave van de verschillende doctrinele punten willen geven, dan wel een bescheiden handreiking bieden die nuttig kan zijn voor iedereen die betrokken is in de zorg voor zieke en stervende mensen. Om het welzijn van die mensen is het ons immers te doen.

Pagina's