Publications

Thema: PRIJS CARITAS INTERNATIONAL-DECKERS VOOR SOSAME (BUKAVU)

 


 

Edito

Op 28 september opende het Red Star Line Museum zijn deuren. Het museum vertelt het verhaal van miljoenen Europeanen die moedig of wanhopig genoeg waren om hun oude leven achter te laten en op zoek te gaan naar een beter bestaan. Een verhaal van mensen die de oversteek maakten en hun geluk gingen beproeven in de nieuwe wereld. Ook in mijn kleine dorp waren er, die succesvol een nieuw leven begonnen in Canada. De hardwerkende Vlaming kan het ook elders maken, en er werd en wordt met trots naar opgekeken!

Minder dan een week later, op 3 oktober, verging een schip met 500 schipbreukelingen voor de kust van Lampedusa. Amper 155 opvarenden werden opgepikt. Nauwelijks een week later verging een tweede schip,
opnieuw met tientallen doden tot gevolg. Deze boten behoorden niet tot een prestigieuze rederij, op de kade stonden geen familieleden die de vertrekkers kwamen uitwuiven.

Tegen woekerprijzen en in gammele bootjes proberen mensen alsnog de grens met Europa over te steken. Voor velen dodelijk tevergeefs. Al waren ook zij moedig of wanhopig genoeg om hun oude leven achter te laten en op zoek te gaan naar een beter bestaan.

De toonzetting is echter helemaal anders. Dit zijn in onze beeldvorming geen hardwerkende Malinezen, Ethiopiërs of wat dan ook. Dit zijn economische gelukzoekers die zich komen wentelen in onze voorzieningen en onze sociale zekerheid. Er geen plaats voor hen in onze herberg. Dat ze het tóch proberen en er hun hachje bij inschieten, is jammer, maar het is collateral damage voor het vrijwaren van fortress Europe. Ze staan aan de verliezende kant van de geschiedschrijving. Vae victis.

Het drama van Lampedusa zou moeten aanzetten tot een grondige reflectie over het Europa, en over de bredere wereld die we willen. Is onze oplossing een continent met een hek rond, met drommen arme drommels aan de andere kant? En zullen we dan geruster leven? Dat is niet het Europa dat we willen, zeggen COMECE en Caritas Europa (zie verder).

In het licht van de Europese (en Belgische) verkiezingen die er aan komen, dringt een dergelijke reflectie zich op. Migratiebeleid moet meer zijn dan de perfectionering van een efficiënt inbraakalarm. Als onze idealen van vrijheid, democratie en participatie, van broederlijkheid en gelijkheid zo belangrijk en universeel zijn, dat onze eerste bekommernis erin bestaat ze aan anderen te ontzeggen, zijn we misschien net iets te bescheiden bezig.

Europa is meer. Europa moet meer zijn. ‘In deze wereld van globalisering, zijn we aanbeland bij de globalisering van de onverschilligheid’, zei Paus Franciscus in Lampedusa. Na de voorbije legislatuur, waarbij het bezweren van de crisis permanent de agenda beheerste, is het misschien tijd dat Europa zichzelf en z’n eigen waarden heruitvindt. En die zijn, durven we hopen, niet het vrijwaren en het maximaliseren van de rijkdom van een minderheid ten koste van alle anderen, die in dat schema alleen maar verliezers kunnen zijn. Dat is inderdaad niet het Europa dat we willen, en daar moeten we ons tegen blijven verzetten.

 

<< Terug naar overzicht

Thema: CARITAS VOOR CONGO

 



 

Edito

Hopelijk hebt ook u een deugddoende vakantie gehad. Het zomerreces is een uitgelezen periode om de batterijen weer op te laden, maar ook om alles eens rustig op een rijtje te zetten en de planning voor het komende werkjaar bij te stellen.

Het is ogenschijnlijk een rustige en warme zomer geweest, in aanloop naar het hectische werkjaar 2013-2014. Belangrijk voor ons land was alleszins de koningswissel, met de abdicatie van Albert en de eedaflegging van Koning Filip op de Nationale Feestdag. Een sobere plechtigheid zonder Oranjegekte, met een nieuwe koning die zich inschrijft in de logica van de staatshervorming en waarbij het ‘Eendracht maakt Macht’ gaandeweg plaats maakt voor de rijkdom van ‘Eenheid in Verscheidenheid.’ Met aandacht ook voor wie door de crisis getroffen werd, waarmee Koning Filip alvast de sociale lijn van zijn voorgangers doortrekt. Het koningschap van de nieuwe vorst is alvast onder een goed gesternte en zonder incidenten begonnen, maar de echte lakmoestest zal zich allicht aandienen bij de moeder aller verkiezingen, midden volgend jaar.

Ook de economische barometer neigt meer en meer naar rustiger weer. De BEL 20 haalt het hoogste peil van de afgelopen drie jaar, en we koersen terug naar een overschot op de handelsbalans. Maar de werkloosheidscijfers blijven klimmen, ook en vooral voor de risicogroepen, en het ondernemersvertrouwen blijft negatief. We zijn er dus nog niet, de inspanning moet volgehouden worden, maar we hebben een redelijk fraai parcours afgelegd, met een robuuste sociale zekerheid, zonder sociaal bloedbad en zonder dat de prille heropleving van de economie naar Duits voorbeeld moest geschraagd worden met ‘hamburger-‘ of 1-euro-jobs.

Toch blijft er nog een lange weg te gaan om te komen tot een nieuw duurzaam evenwicht inzake sociale bescherming. De samenleving als geheel moet hier haar verantwoordelijkheid nemen. De vermaatschappelijking van de zorg is daarbij een grote uitdaging, maar dan geduid vanuit een positieve keuze om als samen-leving, Gemeinschaft, die opdracht ter harte te nemen, en niet vanuit een negatieve, kostenbesparende  doorschuifoperatie vanuit de staat.

Voor de mensen aan de rand van onze samenleving, voor diegenen die aan de rekker van de welvaartstaat hangen, zal dát de belangrijkste inzet zijn van de verkiezingen, eerder dan de taal waarin ze hun onbetaalbare aanmaningsbrieven zullen ontvangen. Het zal zaak zijn om onze traditie van sociale bescherming duurzaam te verknopen met onze nieuwe staatsstructuur en om ook op dit vlak ‘éénheid in verscheidenheid’ te realiseren: doortastend, inclusief en diepgaand – en snel, liefst zonder dat we ons duurrecord inzake regeringsvorming hoeven te breken.

De Katholieke Sociale Leer met haar concepten van subsidiariteit, solidariteit en verantwoordelijkheid, kan hier een vruchtbare bijdrage leveren. We willen alleszins vanuit Caritas bijdragen aan dit debat en hierrond begin april 2014 een reflectiedag organiseren. We willen blijven gaan voor een samenleving waaraan ieder kan en mag deelnemen en bijdragen, en die ieder dan ook naar billijkheid steun en bescherming biedt !

 

<< Terug naar overzicht

Thema: IMF-AANPAK VERERGERT CRISIS

 


 

Edito

Kort nadat de Belgische regering haar meerdere in de Europese Commissie had erkend, en met knikkende knieën haar oordeel had aangehoord - en er gelukkig met een blaam en een resem vakantietaken vanaf was gekomen – kwam die andere internationale scheidsrechter met een meer dan opmerkelijke verklaring.

Het Internationaal Monetair Fonds gaf toe dat er fouten gemaakt zijn bij de noodhulp aan Griekenland. ‘De Griekse staatsschuld leek houdbaar maar was dat niet, zo blijkt nu. Ook is onderschat hoeveel schade de geëiste bezuinigingen aan de Griekse economie zouden berokkenen’. De foute inschatting werd gemaakt door het negeren van de eigen regels, staat in het rapport. Griekenland voldeed immers niet aan de eisen om in aanmerking te komen voor hulp… Maar, aldus het IMF, we waren niet de enigen, de Europese Commissie maakte nog meer fouten dan wij. Waarop Europees Commissaris Ollie Rehn repliceerde dat ‘het niet getuigde van echt partnership dat het IMF zijn handen probeert schoon te wassen’, maar dat het tenslotte toch echt wel de schuld van de Grieken zelf is.

Inzake rechtvaardigheidsparameters zakte de Internationale Morele Fatsoenstandaard daarmee naar een nieuw dieptepunt. Het is op zich natuurlijk positief dat organisaties als het IMF een mea culpa slaan. Maar dan wel een zonder gevolgen: het IMF kan – net als de ratingbureaus overigens – niet politiek verantwoordelijk worden gehouden en afgestraft worden door de kiezer. De kapotbespaarde economieën uit Zuid-Europa worden er niet beter van. De talrijke wanhopigen in Spanje, Italië en Griekenland die zelfmoord pleegden komen er niet mee terug.

Tegelijk leerden we begin juni dat het globale vermogen van de Verenigde Staten nu hoger ligt dan voor de crisis van 2007, alleen is de verdeling van dat vermogen wat gecorrigeerd: de kloof tussen rijk en arm is alleen maar toegenomen. De crisis die voor een groot deel het gevolg was van de ontembare hebzucht van een kleine financiële topkaste, is gedicht door te snoeien in sociale programma’s en uitgaven, met gemeende dank aan de zware inspanningen van het hardwerkende lompenprofitariaat. O tempora o mores.

Ook een studie van Caritas Europa over hoe de verschillende sociale modellen in Europa de crisis ondergingen, toont uitdrukkelijk aan dat het gevoerde soberheidsbeleid een tegengesteld effect had, en de kansen op economische relance vak(on)kundig versmoorde. Het adagium van Keynes dat de overheid in goede tijden moet sparen en in slechte tijden moet investeren, werd omgekeerd. Onder meer omdat in de goede tijden de voorradige middelen werden gebruikt voor korte termijn electoraal gewin.

De sociale ontwikkeling, het gemeenschappelijke sociale project van Europa moet terug op de sporen komen. Daar moeten we met z’n allen werk van maken. En in tegenstelling tot het IMF moet het Europees Parlement volgend jaar wel langs de kiezer passeren.

 

<< Terug naar overzicht

Inhoud

 
Ten geleide
Het pastoraal gesprek: meer dan professioneel handelen?
Pieter Vandecasteele
 
Gratuïteit en gastvrijheid
De ‘onteigening’ van het pastoraat
Martin Walton
 
In dit artikel – dat de neerslag vormt van de lezing die de auteur gaf op het derde congres van de beroepsvereniging voor katholieke pastores – bestudeert Martin Walton het eigene van het pastoraal gepsrek, of zoals hij prefereert: de pastorale ontmoeting. Op die manier laat hij ruimte voor de vele vormen van non-verbale communicatie. Deze ontmoeting wordt gekenmerkt door gratuïteit en gastvrijheid, waardoor de paradox ontstaat dat het eigene van de pastorale ontmoeting in de onteigening ervan ligt. Een paradigmawissel die ook voor andere domeinen van de zorg van belang kan zijn.
 
Pastorale begeleiding bij patiënten met een niet aangeboren hersenletsel
Mieke Van Reeth
 
Mieke Van Reeth werkt als pastor in het revalidatieziekenhuis RevArte in Ede. Samen met Dr. Lafosse, neuropsycholoog en diensthoofd in hetzelfde ziekenhuis, begeleidde ze de workshop over het eigene van pastorale gesprekken met mensen met een niet aangeboren hersenletsel. Twee boeiende en gepassioneerde sprekers over een boeiend onderwerp. In het artikel gaat Van Reeth dieper in op moeilijkheden en opportuniteiten van pastorale communicatie, en besluit dat deze component van integrale zorg een wezenlijke en belangrijke plaats inneemt, voor de patiënten uiteraard, maar ook vanuit het perspectief van de neuropsychologie.
 
Pastorale communicatie in de psychiatrie
Wouter Devos
 
In deze bijdrage vindt de lezer een neerslag van de workshop over de relatie tussen client-centered-therapie in de psychiatrie en de pastorale zorg. Chris Van de Veire, psychotherapeut, introduceerde het begrip van het ‘fragiele verwerkingsproces’ bij psychiatrische patiënten, en onderscheidde een gezonde en een minder-gezonde variant van dit proces. Roeland Polspoel, die werkt als pastor in het PZ Sint Annendael te Diest, trad Van de Veire bij in deze uiteenzetting, en focuste op de vraag naar de eigen inbreng van pastorale zorg. Hierbij wordt een ander perspectief ingebracht: niet langer dat van de genezing maar dat van de aanvaarding.
 
Pastorale communicatie bij personen met beginnende dementie
Ilse De Deyne
Ilse De Deyne, pastor in woonzorgcentrum Marialove te Heestert, blikt in dit artikel vanuit haar eigen ervaringen terug op de workshop over pastorale communicatie bij personen met beginnende dementie. Na een situatieschets en de verkenning van enkele uitdagingen die ze ondervindt bij haar pastoraal werk, gaat ze dieper in op de suggesties van Jurn Verschraegen, directeur van de expertisecentra Dementie Vlaanderen, die de workshop inleidde. Zijn pleidooi om steeds het zelfwaardegevoel van de bewoner voor ogen te houden (‘valueing’), kreeg veel bijval vanuit pastorale hoek.

Over mensen vandaag als hoeders van hun broeders
Een hoopvolle blik op de samenleving en de bereidheid tot zorg
Annemie Dillen
 

Inspelend op de actualiteit filosofeert – of moeten we zeggen ‘theologiseert’ – Annemie Dillen over de vraag of we vandaag beter af zijn met een cultuuroptimistische of een cultuurpessimistische opstelling. Ze gaat te rade bij het contextuele gedachtegoed van de psychiater Ivan Boszormenyi-Nagy om antwoorden te vinden op een aantal vragen: wordt onze samenleving gekenmerkt door ‘verruwing’, en wat betekent dat dan? Waarom gaan mensen steeds weer en op heel creatieve wijze in tegen deze tendens? En waar halen ze de inspiratie? En tot slot: wat doen we met verruwing die intolerantie wordt, en zelfs racisme?

 

 


 

<< Terug naar overzicht

Inhoud

 

Ten geleide
Mindfulness, met of zonder traditie?

Pieter Vandecasteele

Mindfulness, spiritualiteit of laagje vernis?
Edel Maex

In het openingsartikel gaat Edel Maex dieper in op wat er eigenlijk bedoeld wordt met het woord mindfulness. Woorden hebben volgens hem geen betekenis op zich, maar krijgen betekenis in de manier waarop ze gebruikt worden. Hij illustreert dit overigens treffend met de woorden psychologie en spiritualiteit. In het artikel wordt verder een inzicht gegeven van hoe mindfulness werkt in de psychotherapie, en vooral hoe verschillende mensen er verschillende dingen uithalen. Er wordt ook ingegaan op de ‘trivialisering’ van mindfulness.

De bewaking van de gedachten
Aandacht in christelijke setting

Lieven Vanderbrugghen

De auteur spendeerde een groot deel van zijn leven als Karmeliet, en bestudeerde de mystieke tradities vanaf het vroege christendom tot heden. Hij vergelijkt in deze bijdrage enkele centrale inzichten uit de oosterse tradities, en toont aan dat er ook heel wat gelijkaardige wegen ontwikkeld zijn in de ‘eigen’ westerse monastieke en meditatieve traditie. Om dit te illustreren, vertelt de auteur verhalen uit zowel de oosterse als de westerse overleveringen.

Mindfulness en menswording

Ria Weyens

Wat hebben de werken van barmhartigheid te maken met mindfulness? Is mindfulness een meditatieve techniek, een onderdeel van een therapeutisch proces, of een levenshouding? En hoe kan het succes van mindfulness verklaart worden? In dit interview gaan we dieper in op deze en andere vragen. Ria Weyens is hiervoor de geschikte gesprekspartner. Na een lange en nog steeds niet beëindigde zoektocht doorheen verschillende meditatietechnieken en –tradities legt ze verschillende ontdekkingen samen.

Mindfulness in het pastorale zorgaanbod
Twee praktijkverhalen

Koen De Fruyt, Renilde Vos

Dat mindfulness ook effectief een rol speelt in het leven en werk van pastores, wordt duidelijk aan de hand van deze twee praktijkverhalen. Koen De Fruyt is pastor in de geestelijke gezondheidszorg, en wendt mindfulness – met de nodige omzichtigheid – aan als meditatietechniek bij cliënten die met psychoses geconfronteerd worden.

Renilde Vos begeleidt groepen en individuen vanuit de Universitaire Parochie van de KULeuven. In haar bijdrage verduidelijkt ze hoe meditatietechnieken als mindfulness zorgverleners en pastores kunnen helpen om diepere en meer dragende relaties met anderen aan te knopen.

Pastorale begeleiding van mensen met kanker
Goedele Van Edom

Hoe kan pastorale of spirituele zorg bijdragen aan de levenskwaliteit van kankerpatiënten? Uit deze vraag spreekt alvast de overtuiging dat pastorale zorg een groot verschil kan maken. Kanker wordt in dit artikel niet benaderd als een acuut doodsvonnis, maar wel als een geleidelijk proces van verlieservaringen. De auteur schetst het proces van de rouwarbeid, in vier onderscheiden rouwtaken. Op de algemene beschrijving van de rouwtaak volgt telkens een indicatie van wat de rol van de pastor kan zijn in deze fase. Van Edom wijst op kansen en mogelijke valkuilen.

 

 


 

<< Terug naar overzicht

Inhoud

 
“Ik wil naar huis…”
Levensmoeheid bij ouderen
Pieter Vandecasteele
 
Op zoek naar zinvolle zorg voor ouderen die ‘lijden aan het leven’
Linus Vanlaere en Liselotte Van Ooteghem
Steeds vaker ontmoeten we ouderen in het woonzorgcentrum die aangeven dat ze ‘zo’ niet verder willen en dat de toekomst voor hen niets meer te bieden heeft. Als pastor vragen we ons af wat we voor hen kunnen doen. Willen we voldoende goede zorg bieden, is het niet onbelangrijk om meer zicht te krijgen op het lijden van deze ouderen die doorgaans levensmoe worden genoemd.
Het levensverhaal als bron van zingeving. Een narratief zorgproject in het woonzorgcentrum met behulp van de life review methode ‘Mijn leven in kaart’
Liselotte Van Ooteghem
Ouderen die levensmoe zijn, worstelen met de vraag naar de zin van hun leven. De auteur laat zien hoe het in kaart brengen van het levensverhaal voor ouderen een manier kan zijn om de zin van het geleefde leven te (her)ontdekken en hier kracht uit te putten om het voltooide leven verder kleur te geven.
Thomas Merton: gemeenschap in de marge. ‘Monnik’ zijn in de pastorale zorg voor ouderen
Dominiek Lootens
De pastor heeft als centrale taak om ruimte te creëren voor breekbaarheid, kwetsbaarheid, vergankelijkheid, sterfelijkheid en tragiek. Hij/zij doet dit vanuit de overtuiging dat er ook in het lijden authentieke ontmoeting mogelijk is. Wat dit concreet inhoudt, verheldert de auteur met de hulp van een tekst van Thomas Merton over het ‘monnik’ zijn in de marge.
“Ik wil naar mijn huis…” Over de grenzen van het zorgmodel
Filip Zutterman
 

De dagelijkse zorg voor ouderen in een woonzorgcentrum vereist meer dan een functionele houding. Ze moet ook deugddoend en troostend zijn. Het is daarom belangrijk dat we zorg blijven hertalen van het functioneel-technische niveau - acties, stappen, plannen - naar het relationeel-ethische niveau. Voor Filip is dit een opdracht waar alle disciplines voor staan.

 


<< Terug naar overzicht

Inhoud

 

BESLAGEN IN DIALOOG
Over inter- en intradisciplinaire samenwerking
Dominiek Lootens

INTEGRATIE
De uitdaging voor spirituele zorgverlening in een interdisciplinaire context
Bert Verbeke en Frédérique Vanneuville

Spiritueel zorgverleners voelen zich verbonden met andere zorgverleners en staan voor de opdracht zich te situeren in een evoluerend zorglandschap. De vraag naar de noodzaak van samenwerking komt nadrukkelijk op de voorgrond. Hoe kan de spirituele zorg zich ontwikkelen in interdisciplinair perspectief? En hoe verhouden spiritueel zorgverleners zich tot de eigen en andere levensbeschouwingen?

PERMANENTE MACHTSSTRIJD OF HARMONIEUZE SAMENWERKING?
Aanzetten tot vorming en gesprek over de samenwerking tussen psychologen en pastores in algemene ziekenhuizen en psychiatrische voorzieningen
Annemie Dillen en Anne Vandenhoeck

Er zijn verschillende redenen waarom de samenwerking tussen pastores en psychologen vandaag bemoeilijkt kan worden. Deze berusten vaak op persoonlijke vooroordelen, onbekendheid, subjectieve visies op religie, spiritualiteit en zingeving of op onderlinge machtsverhoudingen en terreinafbakeningen. Een vorming op maat voor pastores en psychologen op de werkvloer kan al heel wat op een beter spoor zetten.

ZORG VOOR DE ZORGENDEN
Een pastorale competentie?
Ria Vercamer

Het streven naar een volwaardige relatie, gekenmerkt door evenwaardigheid, staat centraal in de pastorale zorg. Deze kwaliteit biedt ook mogelijkheden om waardevolle connectie te maken met de zorgenden. In dit artikel worden er vijf uitgelicht: presentie, coaching, ondersteuning, overleg en contacten. Ria Vercamer getuigt vanuit haar evaring als pastor in een voorziening voor personen met een handicap.

HET WELZIJN VAN DE ZORGVERLENER
Zelfzorg als basis
Chris Van de Veire

Voor zorgverleners is werk niet alleen maar een manier om geld te verdienen of een mogelijkheid om een loopbaan op te bouwen. Het gaat hen erom zinvol werk te doen, waar ze zich volledig bij betrokken kunnen voelen en trots op kunnen zijn, zich een positief en zinvol onderdeel kunnen voelen van de maatschappij. Zelfzorg kan zorgverleners helpen om deze motivatie levend te houden.

 

 


 

<< Terug naar overzicht

Inhoud

 
Ten Geleide
Door Pieter Vandecasteele en Dominiek Lootens
 
EEN ALCOHOLVERSLAAFDE IN JE VRIJWILLIGERSPLOEG
Getuigenis van een pastor
De pastor die aan het woord is in deze getuigenis ondervindt wat het betekent om te werken met een alcoholverslaafde vrijwilliger. Het is een voortdurende spanning tussen grenzen trekken en ruimte geven, in het belang van de persoon in kwestie, maar ook in het belang van de andere vrijwilligers in de ploeg.
 
VERHALEN VAN ZORG EN ZELFZORG…
Verslavingsproblematiek binnenkerkelijk belicht
Door Tine Van Belle
In dit artikel gaat Tine Van Belle dieper in op het aanbod dat binnenkerkelijk uitgewerkt is voor mensen met een verslaving. Ze vertrekt telkens vanuit het unieke verhaal, het verhaal zoals het door de betrokkene verteld wordt, niet zoals het door anderen verteld wordt. Doorheen dit verhaal wordt een antwoord gezocht op de vraag ‘wie ben je?’. De vraag die daarop volgt is: ‘wat verlang je?’, om ten slotte over te gaan tot de vraag ‘welke stappen kunnen/moeten nu gezet worden om te bereiken wat men wil?’.
 
OPEN VELD
Pastoraal ervaringsbericht vanuit een gespreksgroep met verslaafde mensen
Door Kris Luysterborg
Een open veld, een ruimte zonder beperkingen om ter sprake te brengen wat alcoholverslaving aanricht bij mensen. Kris Luysterborg begeleidt iedere week een gespreksgroep met mensen die verslaafd zijn. Dit is geen therapeutische sessie, en toch kan er sprake zijn van een heilzaam effect. Een van de belangrijkste uitdagingen als pastor is om jezelf in alle kwetsbaarheid op te stellen, eerlijk en open te zijn.
 
PASTORALE ZORG EN ALCOHOLVERSLAVING
Een pastoraaltheologische reflectie
Door dr. Jos W.M. Roemer
In deze reflectie plaatst Jos Roemer uitdagende kanttekeningen bij een aantal centrale begrippen uit de hedendaagse samenleving. Autonomie bijvoorbeeld: mensen zijn gedoemd om vrij te zijn. Wie met een verslaving kampt, kan dus niet goed omgaan met zijn vrijheid. Roemer toont aan dat de taal van de liefde het absolute vrijheidsdiscours doorbreekt. Hij neemt ook de begrippen ‘welzijn’ en ‘communicatie’ onder handen.

 


OP HOOP VAN ZALVING
Een kwalitatief onderzoek naar de beleving van lekenpastores omtrent rituelen bij ziekte en sterven
Door Dagmar Frenssen
De auteur van dit extra artikel presenteert enkele bevindingen op basis van haar masterproef aan de theologische faculteit te Leuven. ‘Hoe beleven pastores (leken) de rituelen bij zieke en stervenden mensen?’ was de voorliggende onderzoeksvraag. Aan de hand van interviews heeft Frenssen een beeld gevormd over de ziekenzalving, over de zegeningen en over de identiteit van de pastor. Er worden telkens ‘beleidssuggesties’ geformuleerd bij deze items. De vaststelling dat er steeds minder priesters voorhanden zijn, biedt hier dus heel wat stof om over na te denken.

Inhoud

 
Ten geleide
Pieter Vandecasteele en Dominiek Lootens
 
Meertaligheid voor pastores: zeven manieren om iets te zeggen over wie we zijn
Anne Vandenhoeck
Wat kunnen we zeggen over wie we zijn? Op basis van die vraag laat Anne Vandenhoeck zien voor welke uitdagingen Vlaamse pastores staan. Wat zeggen de cijfers, welke rol speelt theologische reflectie, hoe verhouden pastores zich tot de kerkgemeenschap en tot de voorziening, wat is pastorale professionaliteit, en welke rol speelt onderzoek? Anne speelde een centrale rol bij de oprichting van de beroepsvereniging voor katholieke pastores. Ze eindigt haar bijdrage met een reflectie op de opdracht van die vereniging.
 
Waar verlies en tederheid elkaar raken. Ervaringen van een beginnend pastor
Ine Pauwels
Sinds oktober 2009 werkt Ine Pauwels als pastor in het UZLeuven. Ze getuigt in deze bijdrage op indringende wijze hoe ze op de neonatologie de begeleiding opneemt van ouders en familie. Samen met haar collega’s en andere zorgverleners zet ze een mooie traditie voort van pastorale zorg die toegankelijk, deskundig en gelovig inspeelt op spirituele vragen.
 
Op zoek naar bezieling. Leiderschap en spiritualiteit voor pastores in de zorgsector
Johan Verstraeten
Pastores kunnen in de zorgsector een zingevingscontext aanreiken waardin patiënten niet herleid worden tot zorgobjecten, en waarin medewerkers als mens zo volledig mogelijk kunnen openbloeien. Maar dat vraagt ook om een verandering van de organisatiecontext waarin pastores en zorgverleners werken. Johan Verstraeten roept leidinggevenden op om hun “oogkleppen” af te zetten en hij houdt een pleidooi voor spirituele ontvankelijkheid.
 
Pastorale zorg uitgedaagd: meertalig en geïnspireerd
Koen De Fruyt
Een dag in het leven van een psychiatriepastor. Koen De Fruyt geeft ons een inkijk in zijn gedachtenwereld, terwijl hij terugblikt op een goedgevulde werkdag. Hij begint zijn dag met meditatie en aandacht voor zijn ‘vege lijf’. Zijn spiritualiteit is er één van niet-weten, bekrachtiging, filosofische reflectie en kritische loyaliteit.
 

 
Praktijkbegeleiding van pastores. Een hefboom voor werk- en levenskwaliteit
Erik Herrebosch & Jef Stevens
Wie pastorale stage doet, zich nog in de aanvangsfase van de eigen loopbaan bevindt of van werkveld verandert, heeft recht op praktijkbegeleiding. Erik Herrebosch en Jef Stevens onderscheiden zes vormen van praktijkbegeleiding en schetsen hiervan de gelijkenissen en verschillen. Mede door de crisis in de kerk, lijkt de pioniersfase van praktijkbegeleiding in Vlaanderen achter de rug. De auteurs vatten hun jarenlange ervaring in een kader dat bruikbaar is om doelgericht te blijven werken aan de professionaliteit en levenskwaliteit van pastores.

Inhoud

 
TEN GELEIDE
Licht op blinde vlekken. Over de kwaliteit van pastorale gesprekken
Dominiek Lootens en Marina Riemslagh

 

Goede pastorale gesprekken versus werk vanuit blinde vlekken
Marina Riemslagh

In deze inleidende bijdrage schetst de auteur de achtergrond van dit themanummer. Nadenken over de ethische kwaliteit van pastorale gesprekken vraagt om gedegen kwalitatief onderzoek. Blinde vlekken kunnen bij de pastor optreden wanneer er sprake is van minder goede of slechte gesprekken.

 

De neurobiologie van ons moreel functioneren
Darcia Narvaez

De neurobiologie is een nieuwe wetenschap die volop in ontwikkeling is. In deze bijdrage neemt de auteur deze evoluties als vertrekpunt om na te denken over de relatie tussen ons ethisch handelen en het functioneren van ons brein. Zij maakt een onderscheid tussen drie soorten ethiek. Welke ethiek bij iemand dominant wordt, is grotendeels afhankelijk van twee elementen: kindervaringen en de actuele context.

 

Casus ‘Carolien’, van een open naar een verdedigende attitude
Marina Riemslagh

In deze bijdrage komt een pastor aan het woord die, ondanks haar uitgesproken deskundigheid, vastgeraakt tijdens een gesprek met een stervende patiënt. In de reflectie komt de auteur, op basis van de gespreksopname en in samenspraak met de pastor, tot de conclusie dat er sprake is van een blinde vlek.

 

"We zijn niet gemaakt voor ellende, het is onze bestemming om gelukkig te zijn”
Interview met Joop Korthuis 
Marina Riemslagh

In dit interview gaat de auteur in gesprek met Joop Korthuis, de grondlegger van PMA. Ze vraagt hem naar zijn visie op blinde vlekken, en verkent met hem de PMA methodiek. Die is er op gericht om blinde vlekken op het spoor te komen en te verwerken.

 

Hoe ‘Carolien’ haar kijk op de gesprekspartner bijstelt en hem leert recht te doen
Marina Riemslagh
Met de hulp van de PMA methodiek komt ‘Carolien’ haar blinde vlek op het spoor. De auteur laat zien hoe hiermee de ethische kwaliteit van het pastoraal gesprek kan worden verbeterd.
 

 
Instelling en kerk als twee contexten van categoriaal pastoraat
Over professionele samenwerking
Stefan Gärtner
Een pastor werkt vanuit een dubbele binding: de kerk en de organistie. De auteur nodigt pastores uit om beide contexten volop ernstig te nemen in het pastorale handelen en de interdisciplinaire samenwerking. Aan de hand van een casus verduidelijkt hij wat dit concreet inhoudt.

Pagina's