Caritas Europa: Het antwoord op het migratie vraagstuk ligt in de solidariteit

 

In 2016 bereikten 374.802 migranten Europa, waarvan 351.080 over zee en 23.722 over land. 2016 werd, wat betreft het Middellandse Zeegebied, het dodelijkste jaar met minstens 4.715 doden. Diegenen die hun Odyssee overleefden en nu ergens in of aan de rand van de Europese Unie zijn beland, hebben grote behoefte aan hulp en solidariteit.

 

Solidariteit is een van de fundamentele waarden van de EU, zoals vaak aangehaald wordt door Europese instellingen wanneer ze verklaringen afleggen. Bij de bespreking van het asielbeleid van de EU en van het antwoord op de migranten en vluchtelingen in nood, stelde de recente Europese Raad bijvoorbeeld vast dat "de effectieve toepassing van de beginselen van verantwoordelijkheid en solidariteit een gezamenlijke doelstelling blijft".

 

De inzet voor solidariteit is zeer belangrijk. Het toont dat de leiders van de EU vastberaden zijn om zich in te zetten voor het algemeen welzijn. Dat ze de solidariteit omarmen die concreet vorm krijgt in persoonlijke beslissingen, beslissingen van de overheid, economische beslissingen en in een aantal andere concrete acties.

 

Of misschien ook niet.

 

Terwijl het debat over migranten en asiel blijft duren, is het duidelijk dat Europese leiders aan solidariteit verschillende betekenissen geven.

 

EU-lidstaten slagen niet op de solidariteitstest. In plaats van voorrang te geven aan de bescherming en verbetering van de situatie van de nieuwkomers, lijkt her er op dat de EU meer aandacht besteedt aan grenscontroles en de externalisering van haar migratiebeleid. Een stuitend voorbeeld is het voorstel van de Europese Commissie voor een nieuw migratiepartnerschap, dat alle middelen zal gebruiken om te voorkomen dat vluchtelingen en migranten de Europese grenzen oversteken.

 

Net zoals de besluiten van de Europese Raad, wordt het migratiepartnerschap verpakt in mooie bewoordingen zoals een "levensreddend" voorstel dat "een samenwerking met niet-EU-landen zal bevorderen".

 

Terwijl het Migratiepartnerschap veel kritiek krijgt van NGO’s over heel Europa, stelt de Europese Raad een vooruitgang vast bij de uitvoering van overeenkomsten met vijf Afrikaanse landen van herkomst en doorreis. De Raad heeft ook de intentie om extra overeenkomsten of andere vormen van samenwerking te bevorderen in de toekomst, zolang de beschikbare middelen voorhanden zijn.

 

Door ontwikkelingsfondsen te heroriënteren naar migratiebeheer en grenscontroles, sturen de EU-leiders een gevaarlijke boodschap. Namelijk, dat het schenden van mensenrechten toegestaan is zolang het buiten Europa gebeurt en het de EU-beleidsmakers niet in de problemen brengt.

 

Waarom drijft 's werelds tweede grootste economie zo ver dat ze zichzelf in strijd met haar eigen fundamentele waarden dreigt te positioneren?

 

Grenzen sluiten en het onmogelijk maken voor mensen om legale migratiewegen te betreden, zal de diepere oorzaken van migratie immers niet oplossen. Het mensen ook niet beletten om te migreren. Het zal migratie alleen maar moeilijker maken, wat betekent dat mensen gevaarlijkere en risicovollere routes zullen nemen.

 

Syrië is hier een perfect voorbeeld van. Ondanks de gruwelijke burgeroorlog die er gaande is, zijn er momenteel geen legale kanalen in Syrië om het land te ontvluchten. Mensen op de vlucht kunnen alleen hun toevlucht nemen tot illegale middelen. Dat heeft als resultaat dat mensen die vluchten op zoek naar bescherming, afhankelijk zijn van mensensmokkelaars.

 

Helaas zijn er nog geen tekenen van een ommekeer in zicht. Een belangrijke conclusie van de bijeenkomst van de Europese Raad bevestigt dit: "De Europese Raad verzoekt haar lidstaten om het migratiepartnerschap voort te zetten en hun betrokkenheid te verhogen. De Raad zal vooruitgang blijven boeken om de migratiestroom in te dammen en de vooruitgang van het terugkeerpercentage nauwlettend in het oog houden"[2].

 

De EU-lidstaten hebben niet lang gewacht om hun engagement te versterken. Deze week al werd een eerste stroom van Afghanen uit Duitsland en Zweden verdreven als gevolg van de "EU-Afghanistan Joint Way Forward" over migratiekwesties. Ook de Noorse autoriteiten dwongen migranten terug, waaronder niet-begeleide minderjarigen. Dat dit misschien niet in overeenstemming is met de normen inzake bescherming van de kinderrechten, deerde hen niet.

 

Systemen die niet werken, moeten vervangen worden. Met meer dan 65 miljoen mensen die met geweld uit hun huizen worden verdreven, is het vandaag overduidelijk dat de huidige aanpak van de EU-lidstaten om de migratiestromen terug te dringen niet compatibel is met mensenrechtennormen. Het zorgt voor onnodig lijden in Europa, in landen op de route naar Europa en in landen van herkomst van de mensen die willen migreren.

 

Investeren in grenscontroles is een schandelijke verspilling van miljarden euro's van de belastingbetaler. Geld dat mensen in nood binnen en buiten Europa zou kunnen helpen.

 

Er zijn verschillende manieren om mensenlevens te redden met slechts een klein deel van die miljarden euro's. Zo zou het geld kunnen dienen om:

  • veilige en legale toegangskanalen tot de EU te openen;
  • een humanitair visum aan te maken dat betaalbaar en makkelijk verkrijgbaar is via een EU-ambassade in landen van herkomst en doorreis;
  • visumvereisten af te schaffen, wanneer het gerechtvaardigd is op dringende humanitaire gronden en behoeftes aan bescherming;
  • gezinshereniging voor vluchtelingen en migranten te bevorderen en daarbij bij te dragen aan de stimulatie van integratie in de ontvangende landen.

 

We hebben geen extreme oplossingen nodig om mensen in extreme situaties te helpen. Wat we wel nodig hebben, is de politieke wil om solidariteit toe te passen en bewust te zijn van het feit dat we het over mensen hebben, mensen in nood, geen levenloze objecten.

Shannon Pfohman
Policy and Advocacy Director
Caritas Europa