Samen sofa slapen

Dak- en huisloosheid is, zeker wanneer we kijken naar jongeren, nog steeds een onderbelicht fenomeen. Studies in de laatste jaren zijn evenwel duidelijk; de situatie is kritiek. Dankzij die studies komt er langzaamaan meer en meer aandacht voor dit probleem.

Maar het gaat niet snel genoeg. Steeds meer jongeren hebben geen eigen plaats om te slapen. Noodgedwongen brengen ze een nacht door op de zetel bij familie of vrienden. En dat is geen oplossing. Sofa-slapers, zoals deze groep genoemd wordt, hebben dan wel een slaapplaats, vaak is die ontoereikend, hebben ze geen woonzekerheid en blijft hun situatie precair.

Bovendien weegt sofa-slapen op de psychische gesteldheid van mensen. Ze hebben geen 'thuis' en bevinden zich in een erg grote afhankelijkheidsrelatie. Die kwetsbaarheid kan ook leiden tot situaties van financieel misbruik.

Om het probleem op de kaart te zetten, organiseren Caritas Vlaanderen en de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten samen twee studiedagen. Daarnaast geeft Caritas Vlaanderen ook een brochure uit, die in gaat op de rol van lokale besturen in de strijd tegen dak- en thuisloosheid.

Maar we willen ook op jou beroep doen: zet jij het probleem mee op de kaart?
Wees tussen 25 en 29 april één nacht solidair en slaap op je eigen sofa. Maak een foto en post die foto van jezelf in je zetel op sociale media met #samensofaslapen.

Longread: Wil jij mee sofa slapen ?

Steeds vaker slapen jongeren noodgedwongen bij vrienden of familie op de zetel. Ongehoord in een land als België. Wie zet het probleem mee op de (politieke) agenda?

Exacte cijfers over het aantal sofaslapers in ons land zijn er niet. Maar onderzoeken in binnen- en buitenland geven ons wel een indicatie. Daaruit blijkt dat meer en meer jongeren dak- en thuisloos zijn. Om niet op straat te hoeven slapen zoeken zij zoeken hun toevlucht tot familie of vrienden.

De achtergrond van jongeren in verborgen dak- en thuisloosheid is divers. Wanneer we ons baseren op Deense cijfers, is ongeveer de helft van hen afkomstig uit een sociaal kwetsbaar gezin. Hun ouders kampen met psychische of verslavingsproblemen en zijn vaak werkloos.

De andere helft komt echter uit een veel bredere context. Hun ouders hebben werk en hebben een goede socio-economische status. Toch werden de jongeren dakloos, vaak omwille van breuken binnen het gezin.
Jongeren die dakloos zijn vinden niet altijd steun binnen het reguliere daklozennetwerk, zo blijkt uit een Iers onderzoek. Zij voelen zich in nood- of nachtopvang die gericht is op volwassenen aan de kant gezet, gemarginaliseerd of zelfs genegeerd door de aanwezige hulpverleners. De jongeren voelen zich ook niet altijd begrepen of gehoord in hun hulpvraag. Die gevoelens leiden tot een zekere gelatenheid, waardoor jongeren afstand nemen van de hulpverlening.
In die gevallen, zoeken jonge dak- en thuislozen hun toevlucht bij familie of vrienden. Maar vaak ook wordt het overnachten bij mensen in het eigen netwerk als oplossing voorgesteld door maatschappelijk werkers in lokale OCMW’s.
Nochtans is het effect van het tijdelijk bij familie of vrienden inwonen niet te onderschatten. Wie inwoont is niet echt thuis en bevindt zich in een sterke afhankelijkheidsrelatie. De woonsituatie is vaak instabiel en soms zelfs precair en heeft een grote impact op het psychisch welbevinden.

Hoog tijd om sofaslapers en verborgen dak- en thuisloosheid hoger op de agenda te krijgen. Aandacht voor het thema is de inzet van een campagne die Caritas Vlaanderen start in de aanloop naar de verkiezingen op 26 mei. Daarbij roepen we iedereen op een nacht in de zetel door te brengen en een foto te delen via sociale media met #samensofaslapen. Omdat we het probleem dringend moeten aanpakken.